Belgische bestuurskamers hinken achterop in duurzaamheid en diversiteit


Uit ‘On the origin of species’ van Darwin blijkt dat soorten die zich het best weten aan te passen aan de omgeving, de beste overlevingskans hebben. Hetzelfde geldt voor organisaties. Diegene met het beste aanpassingsvermogen zullen overleven en zelfs kunnen profiteren van de kansen die zich aandienen. 

De Board Monitor 2020 van Heidrick & Struggels onderzocht de diversiteit aan achtergronden en expertise van nieuwe bestuurders die in 2019 aan de raden van bestuur van Europese beursgenoteerde ondernemingen werden toegevoegd. Waar bedrijven vandaag vooral focussen op het heropbouwen en herstellen van de pandemie, ontstaan er nieuwe kansen in een post-coronatijdperk. 

Bedrijven die de juiste strategische keuzes kunnen maken, zullen hun concurrenten kunnen overtreffen. Voor een groot deel betekent dat het samenstellen van een raad van bestuur die aangepast is aan de nieuwe realiteit. 

 Financiële expertise wordt meest gevraagd bij nieuwe bestuurders 

Ervaring in de financiële dienstensector, waaronder banken, verzekeringen, private equity en venture capital - is de voornaamste prioriteit voor Europese raden van bestuur. Bijna de helft van de bestuursmandaten werd bezet door mensen uit deze sector, veel meer dan in welke andere sector dan ook. 

Binnen de sector financiële diensten zelf, was er veel vraag naar onafhankelijke bestuurders met financiële en compliance-expertise die in staat zijn door een nieuwe regelgevingsomgeving te navigeren, inclusief de uitdagingen die worden veroorzaakt door Brexit. 

Hoewel er enige verschillen waren per land, is er een stijging van 25% van bestuurders met deze expertise. In de financiële sector was deze stijging het grootst met 54%. 

Ook vanuit functioneel oogpunt speelt financiële ervaring een belangrijke rol: 15% van de bestuursmandaten werd ingenomen door mensen met CFO-ervaring. Hiermee staan ze op de tweede plaats na de vraag naar CEO’s (35%). Dit is te wijten aan de uitgebreidere rol van een CFO, die de laatste jaren meer strategisch georiënteerd is, waardoor de deskundigheid van deze profielen waardevol is voor zowel financieel toezicht als risico-analyse. 

Vraag naar meer vrouwelijke bestuurders stijgt 

Genderdiversiteit, die bij Europese bedrijven vaak gestimuleerd werd door nationaal gereguleerde quota, blijft een prominente plaats innemen bij de doelstellingen voor het werven van nieuwe bestuursleden. 

Hoewel de raden van bestuur in veel landen reeds de quota-verwachtingen overtreffen, bestond de helft van nieuwe bestuurders die vorig jaar in Europese raden van bestuur werden benoemd uit vrouwen. Dat is het hoogste percentage sinds het onderzoek werd opgestart, en een stuk hoger dan in de VS, waar 44% van de nieuwe bestuursmandaten door vrouwen werd ingevuld. België staat met 42% op de voorlaatste plaats van alle landen die werden onderzocht en zit 7% onder het Europees gemiddelde. 


Enkele jaren geleden werd schaarste aan vrouwelijke kandidaat-bestuurders toegewezen als voornaamste reden voor de trage vooruitgang. De huidige cijfers tonen aan dat er voldoende potentieel aanwezig is, wanneer er op een goede manier wordt gezocht. Dat betekent zoeken naar minder zichtbare kandidaten die niet altijd te vinden zijn op het hoogste niveau van de organisatie. Vaak zijn deze profielen iets jonger dan de gemiddelde bestuurders, maar met aanzienlijke operationele ervaring in het leiden van kleinere bedrijven of strategische afdelingen van grotere ondernemingen. Raden van bestuur moeten gewoon bereid zijn om flexibel te blijven en verder te kijken dan hun gebruikelijke parameters.

 Inzetten op minder-traditionele bestuurders 

Tot voor kort waren ‘CEO’ en ‘bestuurservaring’ onwrikbare criteria voor het zoeken naar nieuwe bestuurders. Vandaag zien bestuursraden de noodzaak om in te zetten op bestuurders met verregaande, alternatieve inzichten in de nieuwe uitdagingen waar bedrijven voor staan. 

Een derde van de nieuwe toegevoegde bestuurders heeft ruime P&L ervaring, die kan dienen als alternatief voor CEO ervaring; anderen komen uit zeer uiteenlopende sectoren als management consulting, de academische wereld, private equity en risicokapitaal. Bovendien is de eis van voorafgaande bestuurservaring, die lang een basisvoorwaarde was voor kandidaat-bestuurders, aanzienlijk versoepeld. 

Hoewel 66% van de nieuwe bestuurders over eerdere  ervaring als bestuurder beschikt , is dat aandeel gedaald ten opzichte van het hoge percentage van 76% in 2016. 

Ten slotte worden de zetels in Europese raden van bestuur gestaag gevuld met nieuwe bestuurders uit andere landen dan het land waar het hoofdkantoor van de onderneming is gevestigd: 39% in 2019 waren niet-onderdanen. Deze trend zal naar verwachting verder stijgen door de digitalisering van bestuursvergaderingen tijdens de pandemie. 

Deze nieuwe werkmethode zorgt ervoor dat  geografische afstand niet langer een probleem is en verruimt de internationale pool van kandidaat-bestuurders met uiteenlopende expertise of diversiteit. 

Risicobeheer heeft andere strategische expertise verdrongen 

Hoewel raden van bestuur steeds meer op zoek gingen naar niet-traditionele expertise, is er in digitale expertise een terugval te zien. Bestuurders met een digitale geletterdheid kunnen aanzienlijke toegevoegde waarde bieden. Hun toegevoegde waarde biedt twee belangrijke voordelen: bijdragen aan een succesvolle digitale strategie die de algemene bedrijfsstrategie aanvult, en via nieuwe technologie toezicht houden op de resultaten van het management . Digitale expertise werd van cruciaal belang geacht voor het bedrijfsleven in 2019 en dat is alleen maar meer geworden in een wereld die overschaduwd wordt door een pandemie. 


Echter, minder dan een kwart van de mandaten die vorig jaar in Europese raden van bestuur werden benoemd, gingen naar mensen met digitale expertise, iets minder dan het cijfer voor 2018.

Ook duurzaamheid, dat al lang een prioriteit is voor veel bedrijven in Europa en hun stakeholders – staat niettemin niet bovenaan de criteria lijst van criteria voor nieuwe bestuurders. Hoewel er per land enige variatie was, ging slechts 10% van de nieuwe bestuurszetels naar personen die ervaring hadden met duurzaamheid. 

Er zijn wel grote verschillen die opvallen tussen de verschillende landen: in Nederland heeft 23% van de nieuwe AEX 25-bestuurders een duurzaamheidsachtergrond, terwijl in België en Spanje slechts 4% van de nieuwe bestuurders deze ervaring heeft. 

Het onderzoek van Heidrick & Struggles biedt enkele interessante inzichten over de mix van vaardigheden en ervaringen die ondernemingen opnemen in hun bestuursraden. Het blijft een uitdaging om de juiste keuzes te maken die bedrijven in staat stellen de huidige crisis te doorstaan en weer veerkrachtig te worden, wat de toekomst ook moge brengen.

Het volledige onderzoek is te raadplegen via deze link

Auteur: Philip Peeters

Comments
* De e-mail zal niet worden gepubliceerd op de website.