Vandaag heeft elke onderneming hoedanook een impact op maatschappij, mens en milieu. Stilaan groeit overal het besef dat het bestaansrecht van een bedrijf vandaag een businesscase met een duurzaam businessmodel vergt. Met een grote ‘Why?’ als ‘evolutionary purpose’. De hamvraag luidt niet: “Heb ik een businesscase voor sustainability?” maar wel: “Heb ik een sustainability case voor mijn business?” 

Maar bij de term “duurzaamheid” kunnen de gedachten alle richtingen uitgaan. Mede dankzij de beruchte  ‘alfabetsoep’ van CDSB, CDP, CSR, EKO, ESG, GRI, IIRC, MVO, NFRD, SASB,SDG, SRI en andere TCFD’s. Om nog te zwijgen van de sliert aan labelorganisaties zoals ondermeer Fairtrade, Ecosert, Cradle to Cradle en Ethibel…

Kansen

Voor wie geen nieuwe mindset rond duurzaam ondernemen ontwikkelt, ziet de lange termijn er niet rooskleurig uit. Professor Nijhof hanteert hier graag het onderscheid tussen twee perspectieven: risico versus kans.  “ESG gebruik je vanuit het risicoperspectief. Omdat de samenleving verandert ontstaan er nieuwe  zakelijke (reputatie)risico’s. Je bekijkt een en ander ‘outside in’: je ziet een trend op je afkomen en je moet er reactief op inspelen. Maar vanuit een kansenperspectief bekijk je deze materie daarentegen ‘inside out’. Als bestuurder denk je dan zelf na over de toekomst van je onderneming en over welke verantwoordelijkheid je zelf wil opnemen. Je handelt dan vanuit een eigen doelgericht commitment naar SDG’s en duurzaam ondernemen.” 

Praktijkcases

Professor Nijhof beschikt vanuit zijn adviesopdrachten over heel wat concrete  praktijkervaring over hoe startups en bedrijven hun duurzaamheid waar maken. Op zijn inspiratiesessie wil hij ondermeer graag inzoomen op de bouwnijverheid. Hij ziet dat de Green Deal en de klimaatobjectieven een ander soort woningbouw en een algemene verduurzaming van het vastgoed vergen. Dat schept niet alleen plichten maar ook kansen. Doe je als bestuurder enkel wat nu hoogst nodig is en volg je zo mee met de stroom of kijk je resoluut vooruit en ga je over tot een veranderstrategie?  Bijvoorbeeld vanuit een echte betrokkenheid rond circulair, klimaatneutraal en modulair bouwen?  Ga je voor een efficiëntere en milieuvriendelijkere montage? Waar zet je je schaarse talenten in? Die vragen stellen zich ook voor de subsectoren en de toeleveringsbedrijven. Zij behoren te weten dat zij vroeg of laat die trend zullen moeten volgen.  “Besef dat het allemaal snel verandert! Hoe lang wil je dan nog wachten om zelf te veranderen? Wil je als ondernemer je lot zelf in handen nemen of ga je de gevolgen gewoon ondergaan om de ‘business as usual’ nog zo lang mogelijk te trekken?” 

Maar waarom zou een niet-beursgenoteerde KMO  zich achteraf de moeite getroosten om  een  geïntegreerd duurzaamheidsverslag op te stellen en te verspreiden? Dat is voor KMO’s toch (nog) niet verplicht? Je steekt er al die tijden middelen in en dan merk je dat je stakeholders het nauwelijks downloaden. Wat dan? Maar de professor pareert de vraag meteen: “Is een duurzaamheidsverslag nutteloos als niemand het zou lezen?  Ik geloof dat er zelfs zonder lezers veel waarde in zit. Want je hebt tijdens de redactionele voorbereiding intern een hele reeks pertinente vragen gesteld. Deze beïnvloeden alleszins de cultuur en de concrete aanpak in de diverse geledingen. Pas als een terechte duurzaamheidsbekommernis doordringt tot in de concrete planning en controlecyclus zet je echte stappen vooruit: bijvoorbeeld minder afval en energieverbruik, duurzamere grondstoffen, efficiëntere processen…” 


Open debat

Professor Nijhof is goed op dreef en hoeft niet lang te denken  om ons nog enkele pittige debatvragen voor te schotelen: Hoe start je in je bedrijf de transities naar echte duurzaamheid? Hoe kunnen we een duurzame business combineren met goede financiële resultaten, niet als doel maar als logisch gevolg van goed ondernemerschap? Hoe kunnen we maken dat de ‘markt’ duurzaamheid stimuleert en duurzaam gedrag echt beloont?  Hoe moet je vanuit je zakelijk perspectief concreet omgaan met de wereldproblematiek van klimaatverandering , grondstoffentekorten en energieschaarste? 

André Nijhof schuwt ook de filosofische beschouwingen niet. “Rentmeesterschap appelleert vooral aan een verantwoordelijkheidsbesef om bijvoorbeeld schadelijke gevolgen maximaal te beperken voor de toekomstige generatie. Maar mijn ‘stewardship’ idee reikt verder. Hier gaat het om een actief commitment en een radicale transitie naar een betere toekomst. Vanuit een echte verbondenheid met alle stakeholders en de maatschappij maak je als steward actieve veranderkeuzes over noden en purpose.” 

Winst? 

Veel bedrijven verduurzamen hun bedrijfsvoering nog  steeds met ‘winstoptimalisatie’ als uitgangspunt. De realiteit leert ons echter dat duurzaamheid niet in alle gevallen geld oplevert, waardoor de verduurzaming kan stagneren. “Duurzaam ondernemen doe je in de eerste plaats vanuit gedeelde en algemene stakeholdersbelangen waarbij winst maken een noodzakelijk hulpmiddel is om je doelen te bereiken. Zodra mens en maatschappij voelen dat ze hulp krijgen bij het oplossen van hun problemen of het verwezenlijken van hun idealen, willen ze effectief samenwerken en creatief mee zoeken, ook naar innovatieve financieringsmodellen. Het lijkt paradoxaal maar zij die duurzaamheid niet primair vanwege financieel gewin oppakken, zullen er uiteindelijk de meeste opbrengsten mee realiseren.” André Nijhof gelooft dat de financieel goed presterende bedrijven van over drie jaar deze zijn die nu kleur bekennen en die vandaag al de juiste langetermijn-investeerders aan boord nemen. Te merken aan de opgang van het activistisch aandeelhouderschap zien we dat ook veel investeerders al echt met meer duurzaamheid begaan zijn. 


Bestuurscultuur

Tijdens de workshop gaan we zeker dieper in op de belangrijkste markttransformaties die nodig zijn om  duurzaam ondernemen tot de norm te kunnen verheffen. We bekijken ook de impact op het HR-beleid  en op de profielbepaling bij aanwervingen, op de interne opleidingen en op het remuneratiebeleid voor alle afdelingen, niet enkel dat voor de top. “Wie duurzaamheid in zijn organisatiecultuur wil verankeren, moet bereid zijn om niet enkel de CEO maar alle medewerkers ook expliciet te belonen voor het behalen van duurzame doelen, hoe moeilijk dat ook mag lijken in de praktijk.” 

We ronden af met een typische governance beschouwing: “Commitment aan de top betekent aandacht in de raad van bestuur. Maak duurzaamheid strategisch, zet het op de agenda van bestuurders en managers, haak aan bij wat er gebeurt in de directe omgeving van je bedrijf en de bredere maatschappij. Als duurzaamheid zo’n belangrijk thema in de samenleving is, wat zijn dan de thema’s waar jouw organisatie echt kan aan bijdragen, het verschil kan maken? Dat hoeft niet meteen groots en meeslepend te zijn. Je mag best met kleine concrete projecten beginnen, mits het maar strategisch is.”  En hij besluit: “Dat noemen ze ‘groot denken en klein doen’.”

De Bestuurder organiseert op 2 en 3 juni 2022 samen met Nyenrode Business Universiteit en de Nederlandse vereniging voor Commissarissen en Directeuren een exclusieve tweedaagse inspiratiereis voor Belgische bestuursleden over "ESG en Ethisch Leiderschap"

Gastsprekers zijn o.a. Andre Nijhof (Nyenrode), Rika Coppens (House of HR, Colruyt Group, La Lorraine Bakery, Euronext), Manon Janssen (GIMV, Topsector Energie, Ecorys), Patrick Nullens (Universiteit Utrecht), Peter Mensing o.v. (ex-Lunch Garden, Ajax), ...

Ontdek het programma via deze link

Comments
* De e-mail zal niet worden gepubliceerd op de website.